Ξεναγήσεις στην Έκθεση χαρακτικής της Ζιζή Μακρή


  

Με αφορμή την έκθεση της Ζιζής Μακρή: «Να ξαναρχίσω τούτο το ταξίδι» θα πραγματοποιηθούν ξεναγήσεις και συζητήσεις πάνω στο έργο της χαράκτριας
τις εξής ημέρες:  Τετάρτη 12 Σεπτεμβρίου στις 8 μ.μ, παρουσία της χαράκτριας,
το Σάββατο 15/9
και την Κυριακή 16/9 στις 12 το μεσημέρι.


Η έκθεση τελειώνει την Κυριακή 16 Σεπτεμβρίου 2012





Ανοίγουμε τις πόρτες
κλείνουμε τις πόρτες
δρασκελάμε τις πόρτες
και στο τέρμα του μοναδικού μας ταξιδιού
μήτε πολιτεία μήτε και λιμάνι

Το τραίνο εκτροχιάζεται, το πλοίο ναυαγεί, τ' αεροπλάνο συντρίβεται.
Ένα μονάχα επισκεπτήριο στον πάγο χαραγμένο
Αν είχα δικαίωμα, δικαίωμα εκλογής
Να ξαναρχίσω ή όχι τούτο το ταξίδι τούτο το ταξίδι
Θα το ξανάρχιζα, Θα το ξανάρχιζα, Θα το ξανάρχιζα
                                                             Ναζίμ Χικμέτ

Η Ζιζή Μακρή, στο κέντρο.

  Η Ζιζή Μακρή γεννήθηκε το 1924 στο Βελιγράδι. Το 1946, σπουδάζει χαρακτική στην École des Beaux-Arts, στο Παρίσι. Δάσκαλός της υπήρξε ο  Δημήτρης Γαλάνης. Το 1951 η Γαλλική κυβέρνηση την απελάσει μαζί με τον σύζυγό της, τον γλύπτη Μέμο Μακρή, λόγω των πολιτικών πεποιθήσεών τους. Εγκαθίστανται μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’70 στην Ουγγαρία.
  Στην Ουγγαρία, συμμετέχει ενεργά στην εικαστική ζωή της χώρας. Πραγματοποιεί ατομικές εκθέσεις και συμμετέχει σε πολλές ομαδικές. Την περίοδο αυτή, εικονογραφεί πολλά βιβλία, μεταξύ των οποίων του Μπέρτολτ Μπρεχτ  και Γιάννη Ρίτσου. Πραγματοποίησε πολλά ταξίδια· στην Κίνα το 1956, στη Ρωσία το 1962 και στη Κούβα το 1963, στο Αζερμπαϊτζάν-Γεωργία-Αρμενία το 1964-1966.  Η Ζιζή Μακρή ποτέ δεν δέχτηκε ότι η εικαστική δημιουργία συνδέεται αποκλειστικά με την απομόνωση του εργαστηρίου. Υπήρξε η καλλιτέχνης που συνέδεσε  την παραγωγή του έργου με το ταξίδι και την περιπλάνηση. Η σύνδεση αυτή γινόταν από την πλευρά του βιώματος και την άσκηση ενός ερεθίσματος. Πολλές ενότητες της καλλιτεχνικής της δουλειάς εμπνέονται από τα ταξίδια που πραγματοποίησε. Οι ενότητες αυτές υπήρξαν καταγραφές των ταξιδιών. Όχι μόνο ένα μεγάλο μέρος του χαρακτικού της έργου, αλλά και τα σημειωματάρια με τα σχέδιά της αποτελούν τέτοιες καταγραφές. Το 1976, παρουσιάζει στην Ουγγαρία την έκθεση με ταξιδιωτικά σχέδια με θέμα: «Στη Σοβιετική Ένωση χωρίς φωτογραφικό φακό». Ο τίτλος που επιλέγεται είναι ενδεικτικός για τη χρήση  του σχεδίου στο έργο της. Το 1960 εισέρχεται παράνομα στην Ελλάδα στα πλαίσια κομματικής αποστολής, συλλαμβάνεται  και φυλακίζεται στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ (1960-61). Έγκλειστη στου Αβέρωφ, χαράζει τη σειρά από λινόλαιο, με τις γυναίκες της φυλακής. Ένα μικρό μέρος αυτής σειράς δημοσιεύεται στο βιβλίο του Γιάννη Ρίτσου: Το Δένδρο της φυλακής και οι γυναίκες, Αθήνα 1963, (έκδοση της Επιθεώρησης Τέχνης).
Εκτός από τη χαρακτική, ασχολείται με το ψηφιδωτό και την tapissèrie. Το 1973, στην Ουγγαρία, εκθέτει για πρώτη φορά, έργα με ψηφιδωτά.
 Έχει παρουσιάσει το έργο της σε ατομικές εκθέσεις στο Πεκίνο: 1956, 1958, 1959, στη Βουδαπέστη, 1958, 1962,1973, 1975, 1978, 1986. Στην Αθήνα, παρουσιάζει το έργο της, για πρώτη φορά, στο Ζυγό, το 1964, με θέμα την ενότητα της φυλακής. Στην Πόλη του Μεξικού το 1963, στην Αβάνα, το 1964. Στο Bars της Ουγγαρίας το 1976. Στις Νέες Μορφές, 1979, 1982, 1985. Στο Ηράκλειο το 1983, στην Ουάσιγκτον το 1986, στη Λευκωσία το 1990, στο μουσείο Μπενάκη, το 2010.
  Έχει βραβευθεί σε παγκόσμιους διαγωνισμούς στο Βερολίνο 1953, στη Βαρσοβία, το 1955, στη Μόσχα το 1957, στη Γενεύη το 1963. έχει τιμηθεί δύο φορές με το βραβείο Μούνκατσι (1959, 1963), καθώς και την ανώτατη διάκριση για τις εικαστικές τέχνες της Ουγγαρίας, το βραβείο του εξαίρετου καλλιτέχνη (1984). Έχει συμμετάσχει σε πολλές ομαδικές εκθέσεις σε πολλές χώρες του κόσμου.




Η Ζιζή Μακρή στην Κίνα του Μάο
Στις ξυλογραφίες αυτές -πρώτος σημαντικός σταθμός της καλλιτεχνικής της πορείας- η Ζιζή Μακρή δεν αποκρύπτει τις ρίζες της: η ψαθωτή χάραξη, τα μοτίβα της οποίας ορίζουν τη σύνθεση, αλλά και ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο αυτή η τελευταία δομείται, οι έντονες, όχι ιδιαίτερα σινικές, τονικότητες των χρωματισμών -μεγάλο μέρος των ξυλογραφιών είναι έγχρωμες (με 3-4 μήτρες)-, όλα προδίδουν την ευρωπαϊκή καλλιτεχνική της ταυτότητα και τις σπουδές της κοντά στον Γαλάνη.

Η κινέζικη παραδοσιακή τέχνη, ιδιαιτέρως η χαρακτική, της δημιουργούσε ασφαλώς θαυμασμό, οι επιδράσεις της όμως εντοπίζονται περισσότερο στη θεματολογία, η οποία εστιάζει στην παράδοση (όπως π.χ. στις φιγούρες της κινέζικης όπερας), ιδωμένη -αλλού λιγότερο και αλλού περισσότερο- υπό το πρίσμα της εποχής· έτσι, οι ορυζώνες, οι αγροτικές εργασίες και τα πορτρέτα εργατών κυριαρχούν στα έργα αυτής της ενότητας, συνδυαζόμενα -όπως παραδοσιακά συνηθίζεται- με το φυσικό τοπίο: τα σινικά όρη και τον ποταμό Γιανγκ-Τσε.

Σε καμία περίπτωση όμως η θεματογραφία του σοσιαλιστικού ρεαλισμού -ουσιαστικά επιβεβλημένη, τότε- δεν επισκιάζει τις ικανότητες της Μακρή στη σύνθεση, το χρώμα και -κυρίως- στη χάραξη. Θα λέγαμε μάλιστα ότι αυτή η προσέγγιση του θέματος, ακριβώς χάρη στο γεγονός ότι δεν «σινίζει», δεν μιμείται ούτε αντιγράφει, αλλά ούτε και το βλέπει «εξωτικά», καθιστά τις ξυλογραφίες της υψηλού επιπέδου. Μια ικανή χαράκτρια όπως αυτή δεν θα μπορούσε παρά να χαράζει άρτια έργα, από άποψη τεχνικής όσο και σύνθεσης - δεν θα έπεφτε ποτέ στην παγίδα της υποβάθμισης του έργου για να αναδείξει το -πολιτικό ή άλλο- μήνυμα.

Πράγματι, η Ζιζή Μακρή χειρίζεται εξαιρετικά την τεχνική της. Η χρήση των μοτίβων που δημιουργεί η ψαθωτή χάραξη δεν περιορίζεται στη διακόσμηση: η εναλλαγή τους αποτελεί -σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα- τη μέθοδο με την οποία δομείται το σχέδιο, η εικόνα πηγάζει από τους συνδυασμούς τους. Τα αποτελέσματα αυτής της τεχνικής είναι εμφανέστερα στις έγχρωμες ξυλογραφίες, όπου τα μοτίβα κάθε χρώματος (κάθε μήτρας) αλληλεπικαλύπτονται προκαλώντας τις ιδιαίτερες εκείνες χρωματικές και σχεδιαστικές αρμονίες, τις χαρακτηριστικές ενός έργου κατ’ εξοχήν μοντέρνου. Η ένταση του χρώματος -το οποίο λόγω των περιορισμών της τεχνικής δεν παρουσιάζει τονικές διακυμάνσεις- και οι παράτολμοι χρωματικοί συνδυασμοί συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό στη δημιουργία αυτής της μοντέρνας αισθητικής.

 ΑΓΓΕΛΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ


Επιμέλεια: Άγγελος Παπαδόπουλος
                  ……………
                 
                  
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη έως Παρασκευή, 18:00 έως 22:00,
Σάββατο και Κυριακή, 11:30 έως 14.30.

ξεναγήσεις, πρωινά Τρίτης-Πέμπτης, κατόπιν συνεννοήσεως.


Σχόλια